كاهش ريسك برای سرمایه‌گذاران بازار طلا فراهم خواهد شد؟


1398/1/19 09:58:22


احياي دوربرگردان آتی سكه

هفته‌نامه اطلاعات بورس در گزارشی نوشته است: در سال‌هاي اخير، بازار سرمايه در مسير رشد و توسعه ابزارهای معاملاتي گام برداشته و هدف تصميم‌گيران و سياست‌گذاران اين حوزه مبنی بر آن بود كه با توسعه كمی حجم معاملات، توسعه كيفی ابزارهاي معاملاتی را نيز داشته باشند. هرچند افزايش ابزارها در حال رساندن بازار سرمايه ايران به بورس‌های مطرح جهانی است اما هنوز حجم كوچكی از اقتصاد كشور را شامل مي‌شود و نشان از آن دارد كه در هدف‌گذاری توسعه حجم معاملات، چندان موفق عمل نشده است.

امكان راه‌اندازی معاملات آتی

به عنوان نمونه يكی از ابزارهايی كه در سال‌هاي اخير به آن توجه ويژه شده و رشد نسبی نيز داشته ، معاملات طلا در بورس كالای ايران است. معاملات طلا با گواهي سپرده سكه و همچنين آتی سكه كار خود را آغاز كرد و سپس صندوق‌های سرمایه‌گذاری در طلا نيز پا به عرضه وجود گذاشتند كه البته در تابستان سال 97، بازار آتی سكه بنا به دلايلی مبني بر اثرگذاری منفی در بازار نقدی تعطيل شد. حال صحبت از امكان راه‌اندازی معاملات آتي بر واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های طلا مطرح شده است. لازم به ذكر است صندوق‌های سرمایه‌گذاری كالايي، صندوق‌هایي هستند كه بخشي از منابع مالي خود را صرف خريد يك نوع كالای مشخص و ساير انواع اوراق بهادار مي‌كنند و طبق طرح جديد قرار است امكاني فراهم شود تا سرمایه‌گذاران بتوانند واحدهای اين نوع صندوق‌ها را در قالب اوراق آتی نيز معامله كنند.

فراهم شدن سرمایه‌گذاری غيرمستقيم

در همین راستا، حامد سلطاني نژاد، مديرعامل بورس كالای ايران در تشريح جزئيات انتشار اوراق آتی مبتني بر واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری كالايی گفته بر اساس طرحی كه در دست اقدام داريم، مقرر شده امكان عرضه و انتشار اوراق آتی مبتنی بر واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری كالايی را فراهم كنيم. البته با اين اقدام، بازار صندوق‌های سرمایه‌گذاری كالايی به نوعی دوطرفه مي‌شود كه جذابيت آن برای سرمایه‌گذاران افزايش مي‌يابد.

به گفته مديرعامل بورس كالای ايران، اين بازار شرايط سرمایه‌گذاری غيرمستقيم در بازار كالاها را فراهم می‌كند و موجب می‌شود نقدينگی به سمت دارايی‎های مالي هدايت شود. از طرف ديگر سرمایه‌گذاران در واحدهای صندوق‌های كالايی می‌توانند از طريق خريد اوراق آتی اين واحدها، ريسك خود را كاهش دهند.

كاركرد ذاتی صندوق‌های طلا شبيه به آتی سكه

هم اكنون صندوق‌های سرمایه‌گذاری در طلا بايد حداقل 70 درصد از دارايی خود را برای خريد گواهي سپرده سكه طلا اختصاص دهند. اما آنطور كه رصد دارايی اين صندوق‌ها بيان می‌كند، اكنون بين 92 تا 97 درصد از دارايی اين صندوق‌ها به گواهی‌های سپرده سكه طلا اختصاص يافته است. به بيان ساده‌تر، نوسان قيمتی برای صندوق‌های كالايی طلا، موازي و نزديك با نوسان نرخ در بازار سكه است. اين در حالی است كه تعريف آتی صندوق‌های كالايي چيزی است شبيه به تعريف قراردادهاي آتي بر همان دارايي پايه صندوق‌های كالايي البته با اندكی انحراف، يعنی تعريف قرارداد آتی هر كدام از صندوق‌های طلا چيزی است شبيه به تعريف قرارداد آتی بر پايه سكه طلاست.

بنابراين می‌توان ادعا كرد كه بازدهي اين صندوق‌ها با اختلاف اندكي، بازدهي سكه طلا را نشان مي‌دهد و طبعا آتي واحدهاي سرمایه‌گذاری اين صندوق‌ها نيز كاركرد ذاتی شبيه به آتي سكه خواهد داشت. در واقع بورس كالا با ايجاد اين امكان معاملاتی، عملا بازار آتي سكه‌ای كه بسته شده بود را دور می‌زند.

راه‌ندازی مجدد بازار آتی سكه در ابهام

همچنین، عليرضا ناصرپور، مدير توسعه بازار مشتقه بورس كالاي ايران در خصوص احتمال باز شدن بازار آتي سكه گفت: با توجه به شرايط اقتصادي موجود كشور و نوساناتي كه در حوزه ارز و طلا وجود دارد، فعلا برنامه‌اي براي راه‌اندازی دوباره بازار آتي سكه وجود ندارد. مدير توسعه بازار مشتقه بورس كالای ايران همچنين درخصوص راه‌اندازی بازار آتي صندوق طلا افزود: آتي صندوق طلا، بر واحدهاي سرمایه‌گذاری صندوق‌های كالايي قرار است صورت بگيرد، زيرا دارايي صندوق‌ها نسبت به دارايي‌هاي خام، قابليت نقدشوندگي بيشتري دارند و تجربه‌اي دارد كه در دنيا موفقيت آميز بوده است. بنابراين، اين تجربه در بورس كالای ايران نيز در حال بررسي است و احتمالا در ابتدای سال 98، راه‌اندازی اين صندوق‌ها را نيز در دستور كار خواهيم داشت. اين صندوق‌ها برای راه‌اندازی بايد مجوز از هيأت پذيرش سازمان بورس دريافت كند كه البته هنوز مجوز اعطا نشده است.

ضرورت ايجاد آتی صندوق طلا

احمد اميني خواه، مدير سرمایه‌گذاری‌های جايگزين تأمين سرمايه لوتوس پارسيان نیز در خصوص نياز بازار به راه‌اندازی ابزار معاملاتي آتي صندوق طلا گفت: بعد از اين كه سازمان بورس حساسيت‌هاي آتي سكه را مشخص كرد، ترجيح داد كه بازار آتي سكه را تعطيل كند. موضوع بعدی كه پيش آمد، اين بود كه بتوانند آتي صندوق‌ها را راه‌اندازی كنند كه اثر مستقيمي بر بازار نقدی سكه نداشته باشد. همچنين افرادی كه بخواهند در بازار آتي از ابزار اهرم بهره ببرند، مي‌توانند از اين امكان استفاده كنند. از سوي ديگر براي افرادی كه مي‌خواهند در مقابل قيمت سكه پوشش ريسك انجام دهند، ابزار مناسب و انتفاع سازی به شمار خواهد رفت.

اميني خواه افزود: در بسياری از موارد اتفاق مي‌افتد كه بازار به سرعت و شارپي در حال صعود است و سرمایه‌گذاران نمي‌خواهند از بازار خارج شوند. اين دسته از سرمایه‌گذاران، با استفاده از اين ابزار مي‌توانند سود خود را پوشش دهند و به فروش دارايي خود به صورت آتي بپردازند. از سوي ديگر افرادي در بازار فعال هستند كه اشتهاي ريسك بالايي دارند. اين افراد به جاي خريد واحدهاي سرمایه‌گذاری صندوق طلا، مي‌توانند آتي صندوق طلا با اهرم 3 و4 را بخرند كه به عنوان ابزار مناسبي برای نوسانگيران از بازار شمرده مي‌شود. در واقع اين ابزار، كاركردی شبيه بازار آتي سكه دارد، اما آتي گواهي‌های سپرده طلای موجود در صندوق‌ها به انضمام آتي ساير منابع صندوق است كه در يك سررسيد معين، خريدار و فروشنده متعهد مي‌شوند در نرخ معامله شده، واحد سرمایه‌گذاری را به همديگر انتقال دهند.

انعكاس بازدهي سكه در صندوق‌های طلا

اميني خواه نيز با تاييد اينكه دارايي‌های يك صندوق، دارايي منسجم و استانداردی نيست كه قابل تحليل و پيش‌بيني باشد،گفت: البته اين ريسك وارد است كه كالايي كه معامله مي‌شود، كالاي استاندارد نيست و به دليل اين كه ممكن است مديريت پرتفوي بخواهد تغييري در مديريت صندوق بدهد، در ارزشگذاري و برآورد پيش‌بيني، معامله‌گران را دچار مشكل مي كند. اما طبق عرف، اكثر اين صندوق‌ها، صندوق‌های پيرو هستند و مديريت چندان فعالي ندارند. اغلب آنها بازدهي سكه را پيگيری مي‌كنند. طبق اين عرف، اين صندوق‌ها همان بازدهي سكه را منعكس مي‌كنند اما طبق قانون ممكن است مديری بخواهد ميزان نقدينگي و سكه‌های صندوق را جابه‌جا كند و طبق اين، بازدهي كه معامله‌گر براي خود تصور مي‌كرد را ايجاد نكند. اين مسئله، موردی است كه سرمایه‌گذاران به مرور با توجه به سابقه صندوق‌ها به دست مي‌آورند.

راه گريز از ريسك

وي افزود: اما بايد توجه داشت كه آتي صندوق، موضوع معمولي در دنياست. اكنون صندوق‌هایي وجود دارند كه شاخص اونس جهاني يا شاخص‌های مطرح بورسي مانند S&P 500 را پيگيري مي‌كنند. اين صندوق‌ها ابزار آتي و اختيار معامله دارند كه روي اين صندوق‌ها، قرار داد مشتقه را ايجاد كنند. حال براي كنترل ريسك ناشي از سليقه مديران صندوق، 2 راهكار مهم وجود دارد كه بتوان ريسك ناشي از دارايي استاندارد نبودن صندوق‌ها در معاملات آتي را پوشش داد. راهكار اول اين است كه صندوق را به صورت الزامي موظف كنند كه تغييرات چنداني در دارايي خود ايجاد نكنند و يا اين كه دستورالعملي مكلف شود كه صندوق‌های طلا، تنها بازدهي سكه را منعكس كنند. اما الزام اين اجبار، چندان مناسب نيست و دست و پاي مدير صندوق را مي‌بندد. راهكار دوم اين است كه شفافيت اطلاعات را برای سرمایه‌گذاران زياد كنند كه مسير حركت منابع صندوق به صورت لحظه‌ای گزارش داده شود تا بتوانند پيش‌بيني انجام دهند.

منتشر شده در هفته نامه اطلاعات بورس شماره 298 مورخ شنبه 17 فروردین 98

اگر پرسشی دارید، تردید نکنید

با ما در ارتباط باشید

  • تلفن 8656 021
  • پست الکترونیک info@lotusib.ir